أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
491
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
سورة النّاس مدنيّة و هى ستّ ايات بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ [ سوره الناس ( 114 ) : آيات 1 تا 6 ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ ( 1 ) مَلِكِ النَّاسِ ( 2 ) إِلهِ النَّاسِ ( 3 ) مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنَّاسِ ( 4 ) الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ ( 5 ) مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ ( 6 ) سورة النّاس از محمّد باقر عليه السّلام روايت است كه : رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رنجور شد جبرئيل و ميكائيل آمدند جبرئيل بر بالين وى بنشست و ميكائيل بر پائين وى ؛ جبرئيل تعويذ وى كرد به [ قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ ] و ميكائيل تعويذ وى كرد به [ قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ ] و روايت است كه : پيغامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم حسن و حسين عليهما السّلام را بسيار به اين دو سوره تعويذ كردى . حقّ تعالى ميفرمايد كه : بگوى : پناه مىدهم بخداى كه آفريدگار و پروردگار مردمان است مدبّر و منشىء ايشان است آن خداى كه پادشاه مردمانست و قادرست بر ايجاد ايشان ، خدائى كه معبود جملهء خلقان است چون از راه مجاز غير خداى را [ ربّ ] خواندند « 1 » چنان كه گفت : اتّخذوا أحبارهم و رهبانهم أربابا من دون اللّه ، او را خاصّ گردانيد به [ مَلِكِ ] و چون غير خداى را [ مَلِكِ ] خواندند « 2 » او را تخصيص ديگر كرد با [ إِلهِ ] كه در إلهيّت هيچ كس را با وى شركت نيست نه از روى حقيقت و نه از روى مجاز تا غايت بيان باشد . و گفتند كه : مراد به [ ناس ] اوّل جنين است براى اين گفت : [ بِرَبِّ النَّاسِ ] از آنكه پرورش بچّه و تربيت وى در شكم مادر خداى تعالى مىكند بىواسطه و بدوّم اطفال خواست از براى اين گفت : [ مَلِكِ النَّاسِ ] كه مالك ايشان خداى است و مراد بسيم بالغان و مكلّفاناند از براى اين گفت : [ إِلهِ النَّاسِ ] كه
--> ( 1 ) - كذا در نسخهء قديم و در ساير نسخ در هر دو مورد : « خوانند » . ( 2 ) - كذا در نسخهء قديم و در ساير نسخ در هر دو مورد : « خوانند » .